جراحی فمتو یکی از پیشرفته ترین تکنیکهای جراحی چشم است که با استفاده از لیزر فمتوثانیه انجام میشود و امکان اصلاح انواع عیوب انکساری مانند نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم را فراهم میکند. این روش به دلیل دقت بالا، سرعت بهبود سریع و کمتهاجمی بودن، جایگاه ویژهای در بین روشهای جراحی لیزری چشم پیدا کرده است. در این مقاله، بهطور جامع بررسی میکنیم که جراحی فمتو چیست، چه کاربردهایی دارد، برای چه افرادی مناسب یا نامناسب است و مزایا و عوارض آن کدامند.
جراحی فمتو چیست؟
جراحی فمتو به معنای استفاده از لیزر فمتوثانیه برای ایجاد برش دقیق و کنترلشده در قرنیه است. این لیزر با سرعت و دقت بسیار بالا قادر است بافت قرنیه را بدون آسیب به بافتهای اطراف برش دهد. بر اساس نوع جراحی و نیاز بیمار، جراحی فمتو میتواند برای ایجاد فلپ در روش فمتولیزیک، اصلاح شکل قرنیه یا انجام جراحیهای پیچیدهتر چشم به کار رود.
یکی از ویژگیهای برجسته جراحی فمتو، کاهش احتمال خطاهای جراحی است. برخلاف روشهای سنتی که از تیغ جراحی استفاده میشد، در جراحی فمتو دقت میکرونی لیزر، احتمال بروز عوارض ناشی از برش نامتقارن یا آسیب بافتی را به حداقل میرساند و نتیجه نهایی عمل را بهبود میبخشد.
مزایای عمل فمتو چیست؟
اصلیترین مزیت جراحی فمتو، دقت فوقالعاده بالا و کاهش ریسک عوارض نسبت به روشهای سنتی است. حذف تیغ مکانیکی و استفاده از لیزر فمتوثانیه، برشهای دقیق و یکنواخت ایجاد میکند که ایمنی عمل را افزایش میدهد.
مزایای دیگر شامل بهبود سریع بینایی، درد کم، کاهش احتمال التهاب و عفونت، و امکان بازگشت سریع به فعالیتهای روزمره است. همچنین جراحی فمتو برای بیمارانی که قرنیه نسبتاً نازک دارند، ایمنتر از لیزیک سنتی محسوب میشود.
انواع جراحی فمتو
جراحی فمتو یک تکنیک کلی است که با استفاده از لیزر فمتوثانیه انجام میشود و چند زیرشاخه مهم دارد که هر کدام برای هدف خاصی طراحی شدهاند.
فمتولیزیک (Femto LASIK) است که برای اصلاح عیوب انکساری مانند نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم استفاده میشود. در این روش، لیزر فمتوثانیه ابتدا فلپ نازکی در قرنیه ایجاد میکند و سپس با لیزر اگزایمر سطح قرنیه تراش داده میشود تا تمرکز نور روی شبکیه اصلاح شود.
فمتو اسمایل (SMILE) است که به جای ایجاد فلپ، یک برش کوچک ایجاد میکند و با خارج کردن لن تیکول داخل قرنیه، شکل قرنیه تغییر میکند. این روش کمتهاجمیتر است، احتمال خشکی چشم کمتر دارد و برای افرادی که فعالیتهای ورزشی سنگین دارند، گزینهای مناسب محسوب میشود.
علاوه بر این دو روش، جراحی فمتو در عملهای آب مروارید (فمتو کاتاراکت) نیز کاربرد دارد، جایی که لیزر فمتوثانیه برای برش قرنیه و کپسول لنز استفاده میشود تا دقت عمل افزایش یابد و آسیب بافتی کاهش پیدا کند. به طور کلی، انواع جراحی فمتو با هدف استفاده از دقت فوقالعاده لیزر فمتوثانیه برای بهبود بینایی یا انجام جراحیهای چشم طراحی شدهاند و هر نوع آن مزایا و کاربردهای خاص خود را دارد.
عمل فمتو برای چه کسانی مناسب است؟
جراحی فمتو برای افرادی مناسب است که بینایی ثابتی دارند و به دنبال اصلاح عیوب انکساری چشم خود بدون استفاده مداوم از عینک یا لنز تماسی هستند. این عمل برای بیمارانی که نزدیکبینی، دوربینی یا آستیگماتیسم خفیف تا متوسط دارند و ضخامت قرنیه کافی دارند، گزینهای ایدهآل است.
همچنین افرادی که سبک زندگی فعالی دارند یا مشاغل حساس به دید دارند، مانند ورزشکاران، خلبانان و رانندگان حرفهای، معمولاً نتایج مطلوبی از جراحی فمتو دریافت میکنند. بهبود سریع دید و کمتهاجمی بودن عمل، این روش را برای این گروه از بیماران بسیار مناسب کرده است.
جراحی فمتو چگونه عیوب انکساری چشم را از بین میبرد؟
در جراحی فمتو، لیزر فمتوثانیه ابتدا برش دقیقی در قرنیه ایجاد میکند. بسته به نوع عمل، این برش ممکن است فلپ قرنیه در روش فمتولیزیک باشد یا برشهای کوچک برای استخراج لنتیکول در فمتو اسمایل. سپس لیزر اگزایمر با دقت میکرونی سطح قرنیه را تراش میدهد تا نور بهدرستی روی شبکیه متمرکز شود.
این فرآیند کوتاه و بدون درد است و به دلیل دقت بالای لیزر و عدم تماس ابزار مکانیکی، نتیجه بینایی پایدارتر و با کیفیت بالاتری ارائه میشود. بیماران معمولاً در روزهای اول پس از عمل تغییر قابلتوجهی در دید خود تجربه میکنند.
عمل فمتو رای چه کسانی مناسب نیست؟
با وجود مزایای فراوان، جراحی فمتو برای همه افراد مناسب نیست. افرادی که قرنیه نازک، نامنظم یا آسیبدیده دارند، ممکن است با خطر عوارضی مانند قوز قرنیه مواجه شوند و نتوانند از این روش استفاده کنند. همچنین کسانی که هنوز شماره چشم آنها در حال تغییر است یا زیر ۱۸ سال هستند، نباید عمل کنند.
افرادی که بیماریهای سیستمیک مانند دیابت کنترلنشده، خشکی شدید چشم، بیماریهای خودایمنی یا عفونت فعال چشمی دارند نیز معمولاً کاندیدای مناسبی نیستند. پزشک متخصص در این شرایط ممکن است روشهای جایگزین مانند فمتو اسمایل یا PRK را توصیه کند.
عوارض و خطرات جراحی فمتو
اگرچه جراحی فمتو از ایمنترین روشهای اصلاح بینایی است، اما مانند هر عمل دیگری ممکن است با برخی عوارض موقتی همراه باشد. از جمله این عوارض میتوان به خشکی چشم، حساسیت به نور، تاری دید موقت یا تغییرات بینایی شبانه اشاره کرد.
در موارد نادر ممکن است مشکلاتی مانند عدم ترمیم کامل فلپ، عفونت یا برش نامتقارن ایجاد شود. رعایت دقیق مراقبتهای پس از عمل و پیگیری منظم با پزشک میتواند احتمال بروز این مشکلات را به حداقل برساند.
شرایط قبل از عمل فمتو
پیش از جراحی فمتو، بیمار باید یک معاینه کامل چشمی شامل بررسی ضخامت قرنیه، نقشه توپوگرافی چشم ، میزان عیوب انکساری و وضعیت اشک چشم را انجام دهد. مصرف لنزهای تماسی حداقل چند روز قبل از عمل باید قطع شود تا قرنیه به حالت طبیعی خود بازگردد.
همچنین روز عمل بهتر است از آرایش چشم، کرم یا عطر استفاده نشود و بیمار با همراه مراجعه کند. پزشک معمولاً قطرههای بیحسی و آنتیبیوتیک قبل و بعد از عمل تجویز میکند تا از خشکی و عفونت جلوگیری شود. رعایت این نکات نقش مهمی در موفقیت جراحی و تثبیت نتیجه نهایی دارد.
